|
Co to jest
mikoryza?
Mikoryza, z
greckiego mykes-grzyb, rhiza-korzeń
jest zjawiskiem symbiozy pomiędzy żywymi
komórkami korzeni a niepatogenicznymi wysoko
wyspecjalizowanymi grzybami zasiedlającymi
glebę. Franciszek Kamieński (1851-1912)
w 1883 r. odkrył zjawisko mikoryzy
podczas badań nad budową anatomiczną
korzeniówki. Ponad 80 % roślin pozostaje w
związku symbiotycznym z grzybami.
Mikoryzę możemy
podzielić na dwie grupy: mikoryzę zewnętrzną
tzw. EKTOMIKORYZĘ i mikoryzę wewnętrzną
tzw. ENDOMIKORYZĘ.
 
Ektomikoryza
charakteryzuje się:
 strzępki
grzyba wnikają pomiędzy ściany komórek miękiszu
kory pierwotnej korzenia i tworzą tzw. sieć
Hartiga,
włośniki
zanikają, a ich funkcję przejmuje mikoryza,
dookoła
korzenia tworzy się tzw. opilśń (mufka
grzybniowa),
występuje
u Pinus (sosna), Abies (jodła), Larix (modrzew),
Picea (świerk), Tsuga (chojna), Pseudotsuga
(daglezja) oraz u
Quercus (dąb), Fagus (buk), Carpinus
(grab), Salix (wierzba), Populus (topola),
Betula (brzoza), Alnus (olsza).
Endomikoryza
charakteryzuje się:
strzępki
grzyba wnikają do wnętrza komórek miękiszu kory
pierwotnej korzenia i tutaj zostają trawione,
włośniki
nie zanikają,
nie
tworzy się mufka grzybniowa,
występuje
( w naszej strefie klimatycznej) u dziko
rosnących roślin zielnych, roślin uprawnych,
drzew owocowych, drzew i
krzewów leśnych np. topola, wierzba,
jesion, berberys, trzmielina, jarzębina.
Mikoryzy drzew
leśnych. Wszystkie nasze drzewa leśne są
mikotroficzne, a mikoryzy występujące na
korzeniach tych drzew są w większości
EKTOMIKORYZAMI {Pinus (sosna), Abies (jodła),
Larix (modrzew), Picea (świerk), Tsuga (chojna),
Pseudotsuga (daglezja) oraz u Quercus (dąb),
Fagus (buk), Carpinus (grab), Salix (wierzba),
Populus (topola), Betula (brzoza), Alnus
(olsza)}.Symbioza ta może mieć charakter
obligatoryjny tzn. drzewa nie rozwijają się
prawidłowo bez ektomikoryzy (sosna, jodła,
świerk, modrzew, dąb, buk, grab) lub
fakultatywny, gdy występowanie mikoryzy
uzależnione jest od różnych elementów
środowiskowych np. od żyzności gleby (klon,
brzoza, olsza, wiąz, jałowiec, wierzba,
leszczyna).
Znaczenie
mikoryz drzew leśnych.
1. Zwiększenie
powierzchni chłonnej korzenia o ok. 1000 razy w
porównaniu z korzeniami niemikoryzowanymi
spowodowane jest :
zwiększeniem
średnicy korzonków mikoryzowych poprzez przerost
komórek miękiszu kory pierwotnej korzenia
strzępkami
grzyba,
rozrostem
mufki grzybniowej (opilśni) i tworzeniem się
sznurów grzybniowych.
W efekcie tego
siewki i sadzonki z prawidłowo rozwiniętą
mikoryzą są na ogół większe od siewek bez
mikoryzy, a ponadto zawierają więcej fosforu,
azotu, potasu i innych pierwiastków. Zaznacza
się to bardzo wyraźnie w warunkach znacznych
niedoborów pokarmowych.
2. Ochrona
przed patogenami np.
grzybami zgorzelowymi (Fusarium, Rhizoctonia,
Cylindrocarpon, Pythium) oraz patogenami
korzeniowymi (Armillaria spp., Heterobasidion
annosum):
wydzielanie
przez komórki grzyba antybiotyków, które
zwalczają mikroorganizmy patogenne,
fizyczna
bariera, jaką tworzy mufka grzybniowa,
konkurencja
z patogenami o pokarmy,
wytwarzanie
przez grzyby mikoryzowe kwasu szczawiowego jako
substancji o charakterze fungicydu.
3. Wzrost
odporności drzew na czynniki abiotyczne :
mróz, suszę, wysoką temperaturę, zwiększone
stężenie tlenków siarki i azotu, kwaśne deszcze,
metale ciężkie w glebie itd.
SZCZEPIONKA MIKORYZOWA UMOŻLIWIA WIĘC DRZEWOM
WZROST NA TERENACH ZDEGRADOWANYCH EKOLOGICZNIE,
NA POGORZELISKACH, PRZY AUTOSTRADACH I DROGACH,
W POBLIŻU KTÓRYCH ROŚLINNOŚĆ NARAŻONA JEST NA
WYSOKĄ EMISJĘ TRUJĄCYCH SUBSTANCJI.
ZNAJDUJE ONA RÓWNIEŻ ZASTOSOWANIE W SZKÓŁKACH
LEŚNYCH, W KTÓRYCH WIELOLETNIE STOSOWANIE
NAWOZÓW SPOWODOWAŁO NARUSZENIE LUB
TEŻ ZUPEŁNE WYNISZCZENIE
MIKROFLORY GLEBOWEJ, NIEZBĘDNEJ DO PRAWIDŁOWEGO
WZROSTU I FUNKCJONOWANIA DRZEW LEŚNYCH.
* Na
podstawie "Ektomikoryza i jej znaczenie dla
drzew leśnych"
doc. M.
Rudawskiej |
