Zespół Badań i Ochrony Zasobów jest częścią Leśnego Baku Genów Kostrzyca uczestniczącą aktywnie w jego podstawowych zadaniach obejmujących ochronę materiału genetycznego najcenniejszych obiektów przyrodniczych środowiska leśnego Polski.

Ocena i klasyfikacja nasion

W strukturze Lasów Państwowych Zespół Badań i Ochrony Zasobów pełni rolę Stacji Oceny Nasion, w której przeprowadzane są oceny usługowe dla nadleśnictw z terenu działania Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu.

Zespół jest odpowiedzialny również za oceny i przechowywanie nasion pochodzących z całego kraju przeznaczonych do realizacji następujących programów:

    ·   Programu testowania potomstwa,
·   Programu zachowania leśnych zasobów genowych,
·   Programu ochrony i restytucji cisa pospolitego,
·   Programu restytucji jodły w Sudetach.

Nasiona przyjmowane do LBG podlegają ocenie w myśl zasad obowiązujących w Lasach Państwowych, które uwzględniają specyficzną polską gospodarkę nasienną i zasady selekcji.

Zespół wykonuje analizy:

    ·   podczas procesu technologicznego przygotowania zasobów genowych do długotrwałego
    przechowywania i depozytów do krótkotrwałego przechowywania w niskich temperaturach,
·   w trakcie przechowywania zasobów genowych w dwuletnim cyklu badawczym,
·   dla celów naukowo-badawczych w zakresie  uzgodnionym z wiedzą placówek badawczych,
·   dla praktyki leśnej w zakresie zleconym przez nadleśnictwa, w tym dla celów prognostycznych.

Laboratorium ZBiOZ wyposażone jest w urządzenia do przeprowadzania prób czystości, określania masy 1000 nasion, precyzyjnego ważenia oraz do ustalania wilgotności nasion metodą suszarkową i metodą szybką, za pomocą wago-suszarki.

O ile określenie podstawowych parametrów nasion jest analizą łatwą do przeprowadzenia, o tyle ocena żywotności jest znacznie trudniejsza i wymaga zastosowania odpowiedniej metody w zależności od właściwości biologicznych gatunku.

W zależności od spoczynkowości nasion żywotność jest określana kilkoma sposobami:

        ·   przez próby kiełkowania,
·   za pomocą prób biochemicznych – tetrazolowej lub indygokarminowej, w których reakcja
    barwna tkanki żywej jest inna niż martwej,
·   wykorzystując metodę biofizyczną – rentgenografię,
·   lub próbę krojenia – analizującą makroskopowy przekrój nasion.

Wykonywane są również oceny dodatkowe:

  ·   test wigorowy nasion buka – określający stopień porażenia nasion patogenami grzybowymi,
  ·   próba wschodzenia – ocena obrazująca, jaki odsetek nasion z danej próbki jest zdolnych
     do wykiełkowania i utworzenia prawidłowo ukształtowanej siewki.

Powszechnie stosowana w LBG technika rentgenografii nasion ma duże znaczenie w szybkiej ocenie jakości nasion:

    ·   przy podejmowaniu decyzji o celowości zbioru (próby przedzbiorowe z obliczeniem
    spodziewanej zdolności kiełkowania),
·   przy niedestrukcyjnym badaniu cennychi niewielkich partii nasion,
·   w trakcie procesów separacyjnych odrzucających nasiona puste, z larwami i nieprawidłowo
    wykształcone,
·   przy ustaleniu bezpośredniej przyczyny złego kiełkowania nasion,
·   podczas analizy indeksu zarodkowego w trakcie stratyfikacji.

Przechowywanie nasion

W Leśnym Banku Genów Kostrzyca przechowuje się 7263 zasobów genowych, w tym 53 zasobów gatunków zielnych.

Szczegółowo opisany materiał genetyczny w czasie wieloletniego przechowywania poddawany jest kontroli zmian jakości. Proces przechowywania odbywa się w zaprogramowanych warunkach wilgotnościowych i temperaturowych (do –10^oC).

W zależności od przeznaczenia nasiona w LBG są przechowywane:

    ·   krótkookresowo – gospodarcze depozyty nasienne,
·   oraz długookresowo – zasoby genowe.

We współpracy z innymi ośrodkami naukowymi w kraju Zespół uczestniczy w badaniach nad wpływem długookresowego  przechowywania na żywotność nasion.

Stratyfikacja nasion spoczynkowych

Zespół Badań i Ochrony Zasobów sprawuje kontrolę laboratoryjną nad likwidacją spoczynku nasion w podłożu stratyfikacyjnym i bez podłoża, w różnych układach i cyklach temperaturowych. Stratyfikowane partie nasion są poddawane przedstratyfikacyjnym próbom kiełkowania oraz próbom wschodzenia.

W przypadku przedwczesnego osiągania stanu gotowości do kiełkowania przez stratyfikowane nasiona możliwe jest zamrożenie podłoża stratyfikacyjnego w specjalnej komorze.